Attack surface คือทุกจุดที่คนภายนอกพยายามเข้าถึงระบบขององค์กรได้ เช่น เว็บไซต์ โดเมน เซิร์ฟเวอร์ที่เปิดสู่อินเทอร์เน็ต และบริการบนคลาวด์ ปัญหาที่พบบ่อยคือองค์กรไม่มีรายการทรัพย์สินดิจิทัลที่ครบและทันสมัย จึงไม่รู้ว่ามีอะไรเปิดอยู่บ้าง สิ่งที่ไม่รู้ว่ามีก็ดูแลไม่ได้ ขั้นแรกจึงเป็นการสำรวจและทำรายการให้ครบ
Attack surface คืออะไรในภาษาที่ไม่ต้องเป็นช่าง
ลองนึกถึงอาคารสำนักงาน ประตู หน้าต่าง ช่องระบายอากาศ และประตูหลังโรงจอดรถ ล้วนเป็นทางเข้าที่ใครสักคนอาจลองเปิดดู ระบบไอทีก็เหมือนกัน เว็บไซต์หลักคือประตูหน้า ส่วนระบบอีเมล หน้าล็อกอินของพนักงาน พื้นที่เก็บไฟล์บนคลาวด์ และเซิร์ฟเวอร์ที่ตั้งทิ้งไว้ก็เป็นประตูและหน้าต่างอีกหลายบาน
เอกสารของ Microsoft ที่อธิบายเครื่องมือสำรวจพื้นที่รับความเสี่ยงภายนอกมองสิ่งนี้เป็นร่องรอยดิจิทัลขององค์กรบนอินเทอร์เน็ต โดยรายการที่เก็บมีทั้งโดเมน บล็อกไอพี โฮสต์ ที่อยู่อีเมลติดต่อ และเลขระบบเครือข่าย (ASN) หมายความว่าข้อมูลที่มองเห็นจากภายนอกมีมากกว่าเว็บไซต์ที่ทีมการตลาดเปิดตัวไว้
ทำไมองค์กรจึงไม่รู้ว่ามีอะไรเปิดอยู่
เรื่องนี้ไม่ค่อยเกิดจากความประมาทของใครคนเดียว มักเกิดจากการสะสมของเวลา
ระบบถูกเพิ่มเข้ามาทีละส่วน
เว็บไซต์แคมเปญที่ทำให้งานอีเวนต์เมื่อสองปีก่อน ระบบทดสอบที่นักพัฒนาตั้งขึ้นชั่วคราว หรือโดเมนย่อยที่ผู้รับจ้างสร้างให้ ทุกอย่างเริ่มต้นด้วยเหตุผลที่ดี แต่เมื่องานจบ ไม่มีใครมีหน้าที่ปิด ระบบจึงค้างอยู่บนอินเทอร์เน็ตต่อไปโดยไม่มีใครอัปเดต
รายการที่ฝ่ายไอทีถืออยู่ตามความจริงไม่ทัน
ตารางทรัพย์สินที่จัดทำตอนซื้อระบบมักไม่ถูกแก้เมื่อมีการย้าย เปลี่ยน หรือเลิกใช้ ยิ่งองค์กรใช้บริการคลาวด์หลายเจ้า การเปิดใช้งานใหม่ทำได้ในไม่กี่นาทีโดยไม่ต้องผ่านฝ่ายไอที ความคลาดเคลื่อนยิ่งเพิ่ม
ผู้ให้บริการภายนอกและบริษัทในเครือ
โดเมนและเซิร์ฟเวอร์บางส่วนอยู่ในความดูแลของบริษัทที่รับทำเว็บ บริษัทในเครือ หรือสาขา คำถามว่าใครรับผิดชอบเมื่อพบช่องโหว่มักไม่มีคำตอบที่ชัดตั้งแต่ต้น
หลักฐานจากแนวปฏิบัติของ CISA และ Microsoft
CISA ของสหรัฐฯ ออกคำสั่ง BOD 23-01 ให้หน่วยงานรัฐบาลกลางทำสองอย่างคู่กัน คือค้นหาทรัพย์สินที่เชื่อมต่อเครือข่ายอยู่และตรวจนับช่องโหว่บนทรัพย์สินเหล่านั้น ตัวเลขที่คำสั่งกำหนดคือค้นหาทรัพย์สินทุก 7 วัน และตรวจนับช่องโหว่ทุก 14 วัน นี่เป็นข้อกำหนดสำหรับหน่วยงานกลุ่มดังกล่าว ไม่มีผลบังคับกับองค์กรไทย แต่ใช้เป็นตัวเทียบได้ว่าการทำรายการทรัพย์สินควรทำซ้ำเป็นรอบ
CISA ยังเขียนไว้ในคำสั่งเดียวกันว่าการมองเห็นทรัพย์สินไม่ใช่จุดหมายปลายทาง เพราะต้องนำไปใช้กับการอัปเดต การตั้งค่า และการแก้ช่องโหว่ต่อ
ฝั่ง Microsoft อธิบายวิธีสำรวจว่าเริ่มจากทรัพย์สินที่องค์กรรู้จักอยู่แล้ว เรียกว่า discovery seeds แล้วไล่ตามความเชื่อมโยงที่ตรวจพบ เพื่อหาทรัพย์สินที่ยังไม่เคยรู้จักและไม่เคยถูกเฝ้าดู วิธีคิดนี้นำมาใช้กับงานสำรวจเองได้ คือเริ่มจากโดเมนหลักที่รู้แน่ แล้วขยายไปหาสิ่งที่เกี่ยวข้อง
ตารางตัวอย่างทรัพย์สินที่มักตกหล่น
| ประเภท | ตัวอย่าง | เหตุที่ตกหล่น |
|---|---|---|
| โดเมนและโดเมนย่อย | เว็บแคมเปญเก่า หน้าทดสอบ | ผู้สร้างเลิกทำงานหรือจบโครงการ |
| เซิร์ฟเวอร์และพอร์ต | บริการที่เปิดไว้เพื่อให้ผู้รับจ้างเข้าถึง | ไม่มีใครปิดหลังงานเสร็จ |
| บริการบนคลาวด์ | พื้นที่เก็บไฟล์ ระบบที่ทีมเปิดใช้เอง | เปิดได้เองโดยไม่ผ่านฝ่ายไอที |
| อีเมลและหน้าล็อกอิน | ระบบเว็บเมลเก่า หน้าล็อกอินของระบบภายใน | ย้ายระบบแล้วแต่ของเดิมยังเปิดอยู่ |
| ทรัพย์สินของบริษัทในเครือ | เว็บไซต์สาขา | อยู่นอกความรับผิดชอบของไอทีส่วนกลาง |
เริ่มสำรวจ attack surface ขององค์กรอย่างไร
ลำดับต่อไปนี้เริ่มทำได้ทันทีโดยยังไม่ต้องมีเครื่องมือพิเศษ
- รวบรวมสิ่งที่รู้อยู่แล้ว ได้แก่ชื่อโดเมนที่จดทะเบียน ใบรับรอง SSL ที่ออกไว้ และบัญชีผู้ให้บริการคลาวด์ที่บริษัทจ่ายเงินอยู่ ใบแจ้งหนี้ของผู้ให้บริการมักบอกได้ว่าเคยเปิดใช้อะไรบ้าง
- ถามคนที่เคยสร้างระบบ ทั้งฝ่ายการตลาด ฝ่ายขาย และผู้รับจ้าง ว่าเคยตั้งเว็บหรือระบบอะไรไว้บนอินเทอร์เน็ตบ้าง คำตอบจากคนมักครอบคลุมสิ่งที่เอกสารไม่มี
- ไล่ดูจากภายนอก ลองค้นชื่อองค์กรและโดเมนหลักในเครื่องมือค้นหา และตรวจโดเมนย่อยที่ผูกกับโดเมนหลัก เพื่อเทียบว่ามีอะไรที่ไม่อยู่ในรายการ
- กำหนดเจ้าของทุกรายการ ทรัพย์สินที่ไม่มีชื่อคนดูแลให้ถือว่าเป็นความเสี่ยงทันที ต้องหาเจ้าของให้ได้ หรือตัดสินใจปิด
- จัดลำดับและแก้ไข รายการไหนไม่ใช้แล้วให้ปิด รายการไหนยังใช้อยู่ให้ตรวจการอัปเดตและการตั้งค่า
- กำหนดรอบทบทวน ตามความเร็วที่ระบบเปลี่ยน เช่น ทุกครั้งที่เปิดระบบใหม่และทบทวนทั้งรายการเป็นรอบ ๆ
ข้อควรระวัง
รายการที่ทำเสร็จแล้วมีอายุ ระบบใหม่จะเข้ามาเรื่อย ๆ จึงควรผูกการอัปเดตรายการไว้กับขั้นตอนที่มีอยู่แล้ว เช่น การขออนุมัติเปิดโดเมนหรือบริการใหม่
อีกข้อคือการเห็นครบไม่เท่ากับปลอดภัย รายการทรัพย์สินบอกว่าต้องดูแลอะไร ส่วนการประเมินช่องโหว่ การอัปเดต และการตั้งค่าที่ปลอดภัยยังต้องทำต่อ
ถ้าอยากให้ผู้เชี่ยวชาญช่วยดูภาพรวม
ทีม TechFinder ให้บริการหลายด้านที่เกี่ยวกับเรื่องนี้ รวมถึง Exposure Intelligence Platform ซึ่งเป็นบริการประเมินความเสี่ยงไซเบอร์ที่สร้างบนหลักการ CTEM มีรายงานทั้งภาษาไทยและอังกฤษ ดูภาพรวมบริการทั้งหมดได้ที่ หน้าบริการ และอ่านรายละเอียดของบริการนี้ได้ที่ Exposure Intelligence Platform หากต้องการปรึกษาว่าองค์กรควรเริ่มจากตรงไหน ติดต่อทีมได้ที่ /contact/
คำถามที่พบบ่อย
Attack surface คืออะไร
คือทุกจุดที่คนภายนอกพยายามเข้าถึงระบบขององค์กรได้ เช่น เว็บไซต์ โดเมน เซิร์ฟเวอร์ที่เปิดพอร์ตสู่อินเทอร์เน็ต อีเมล และบริการบนคลาวด์ ยิ่งมีจุดเหล่านี้มากและดูแลไม่ทั่วถึง พื้นที่ที่ผู้โจมตีลองเข้ามาก็ยิ่งกว้าง
ทำไมองค์กรจึงไม่รู้ว่ามีอะไรเปิดอยู่บนอินเทอร์เน็ต
เพราะระบบถูกเพิ่มเข้ามาทีละส่วนตามเวลา เช่น เว็บแคมเปญ ระบบทดสอบ หรือบริการที่ผู้ให้บริการภายนอกสร้างให้ แล้วไม่มีใครบันทึกหรือปิดเมื่อเลิกใช้ รายการทรัพย์สินที่ฝ่ายไอทีถืออยู่จึงตามความจริงไม่ทัน
รายการทรัพย์สินดิจิทัลที่ดีควรมีอะไรบ้าง
อย่างน้อยควรมีชื่อโดเมนและโดเมนย่อย ที่อยู่ไอพี เซิร์ฟเวอร์ที่เปิดสู่ภายนอก บริการบนคลาวด์ ผู้รับผิดชอบแต่ละรายการ และสถานะว่ายังใช้งานอยู่หรือไม่ ข้อสำคัญคือต้องมีชื่อคนดูแล เพราะทรัพย์สินที่ไม่มีเจ้าของมักถูกปล่อยไว้
ต้องสแกนบ่อยแค่ไหน
ไม่มีตัวเลขตายตัวที่ใช้ได้กับทุกองค์กร ควรกำหนดตามความเร็วที่ระบบเปลี่ยน ตัวอย่างเช่น คำสั่ง BOD 23-01 ของ CISA กำหนดให้หน่วยงานรัฐบาลกลางสหรัฐฯ ค้นหาทรัพย์สินทุก 7 วัน แต่นั่นเป็นข้อกำหนดของหน่วยงานกลุ่มนั้น องค์กรทั่วไปใช้เป็นตัวเทียบได้
การรู้ attack surface ช่วยให้ปลอดภัยแค่ไหน
ช่วยให้รู้ว่าต้องดูแลอะไรบ้าง แต่ยังไม่ได้แก้ปัญหาให้เอง CISA ระบุไว้ว่าการเห็นทรัพย์สินครบเป็นเพียงจุดเริ่ม ต้องตามด้วยการอัปเดต ตั้งค่า และแก้ช่องโหว่จึงจะลดความเสี่ยงได้